Heer van de vliegen. Of: twee hoera’s voor de democratie

Mijn moeder appt me met de vraag of ik al eens Lord of the Flies gelezen heb. Het boek van de Nederland Leest campagne dit jaar.

Ik app terug: nee. De beroemde slotzin heb ik altijd zo hartverscheurend gevonden dat ik er tot nog toe van heb afgezien:

And in the middle of them, with filthy body, matted hair, and unwiped nose, Ralph wept for the end of innocence, the darkness of man’s heart, and the fall through the air of the true, wise friend called Piggy.

En zeker sinds vorige week woensdag kan ik geen extra duistere harten aan.

Maar toch ga ik naar de openbare bibliotheek waar ik graag werk, gelokt door een gratis boek.

cwvxgjjxgaadzyr

De omslag van de Nederland Leest uitgave van Heer van de vliegen. Ik denk dat de gestifte lippen de vox populi, de stem van het volk, verbeelden.

 

Voorgaande jaren lagen daar in de intreehal de Nederland Leest boeken hoog opgetast voor iedereen om mee te nemen. Nu verwijst een vriendelijke biebmedewerker me naar de tweede verdieping, waar ik eerst mijn mening moet geven over democratie, in ruil waarvoor ik Heer van de vliegen mag meenemen. Prima, ‘democratie’ is per slot van rekening een van de vele manieren waarmee ik mijn onderzoek kan framen. Maar: die roman (1954) gaat toch helemaal niet over democratie? vraag ik een beetje verbaasd. Nog voor de vriendelijke medewerker kan antwoorden, bedenk ik zelf al dat een boek over een stel jongens dat neerstort op een onbewoond eiland en in plaats van tot een ordelijk samenleven tot een bellum omnium contra omnes komt (de ‘oorlog van allen tegen allen’ in de natuurtoestand, zoals beschreven door Thomas Hobbes in zijn Leviathan (1651)), natuurlijk wél uitermate relevant is voor democratisch denken.

Het geven van mijn mening blijkt te bestaan uit het invullen van een enquête, met vijf vragen:

  1. Burgers moeten vaker mee kunnen beslissen over belangrijke politieke kwesties.
  2. Nederland moet een stemplicht invoeren.
  3. De burgemeester moet rechtstreeks gekozen worden.
  4. Burgers moeten eerst een ‘kiesexamen’ halen voor ze mogen stemmen.
  5. In Nederland moet je alles kunnen zeggen wat je wilt.

Ik vul bij alle vragen ‘oneens’ in.

Het is niet helemaal waar. Om niet gevaarlijk autoritair over te komen, vul ik toch maar een maal ‘eens’ in (bij vraag 4).

Resultaat:

  1. Waarschijnlijke vermelding als anti-democraat, bijvoorbeeld op een AIVD-lijstje, ondanks dat halfhartige ene ‘eens’ (ik moest mijn naam en emailadres invullen om de enquête te kunnen doen).
  2. Prachtig studiemateriaal naar de (on)democratische menselijke conditie. Want het is natuurlijk juist een uitgelezen moment voor het onderzoeken van de duisterheden van het menselijk hart, vooral wanneer je ze in groepen bij elkaar zet. In de woorden van de schrijver Özcan Akyol:

William Golding toont aan dat mensen alleen hoffelijk, gul en beschaafd zijn als er geen onraad valt te bespeuren. Wanneer het eigen welbevinden in het geding komt, transformeren we met hetzelfde gemak in notoire querulanten, relzuchtige saboteurs en zelfs wilde beesten.

(uit de inleiding van de Nederland Leest uitgave)


  • William Golding, Heer van de vliegen, Uitgave Stichting CPNB en Atlas Contact, 2016. Met een voorwoord van Özkan Akyol en een nawoord door de directeur van het Nederlands Debat Instituut, Roderik van Grieken, getiteld ‘Het debat als zuurstof van de democratie’
  • Nederland Leest duurt nog tot 30 november, dus spoed u naar uw Openbare Bibliotheek voor het boek (en het slotdebat over democratie op 30 november). U hoeft alleen maar uw mening te geven over democratie. Op de website staan columns over democratie door interessante opiniemakers zoals Hassnae Bouazza, Joris Luyendijk, Stine Jensen, Pieter Derks en Jort Kelder. Gerdi Verbeet en Noraly Beyer schreven voorwoorden bij twee andere romans van de Nederland Leest campagne over democratie van dit jaar.
  • Uit het persbericht van Nederland Leest: ‘Twee hoera’s voor de democratie. Geen drie. Twee is wel genoeg, schreef de Engelse auteur E.M. Forster 60 jaar geleden.’
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s